Language: Yiddish
Poet: Menke Katz
Translator: Jacob Romm
Region: U.S.A.
the city hauls itself upward
After the Slaughter in Svintsian
Hush! Ache—the soul-chilling silence that follows a slaughter. Here,
a toy yearns for a vanished child, an empty cradle
shrieks out its uselessness. Words hover as if on wings
torn from devoured birds. Here, a word is silenced,
hacked out like a tongue. There, a word is wailing
that the slaughterer lives on. Here, a word
explodes, a curse that stops the heart of
the destroyer. There, a word dawns,
a tear, a flame, a pillar
of fire, a savage
light: a blaze that leaves
the butcher un-
remembered.
Amen.
נאָך דער שחיטה אין סווינציאַן
שׂ-ט-י-ל! װיי, די אימהדיקע שטילקייט נאָך אַ שחיטה. דאָ בענקט
אַ שפּילכל נאָך אַ געוועזן קינד, דאָרט שרעקט אַרױס די
פּוסטקײט פון אַ ליידיק וויגל. ווערטער שוועבן ווי
אויף די פליגל פון פארצוקטע פייגל. דאָ שטומט
אַ װאָרט װי אַן אָפּגעהאַקטע צונג. דאָרט קלאָגט
אַ װאָרט פון שעכטער ניט דערקוילעט. דאָ
רייסט אויף אַ װאָרט, אַ קללה װאָס שטעלט
אָפּ דאָס האַרץ פון שונא. דאָרט טאָגט
אַ װאָרט, אַ טרער, אַ פלאַם, אַן
עמוד אש: אַ גרױזאַם
ליכט. פון אַזאַ בראַנד
בלייבט פון שעכטער
.קיין זכר ניט
.אמן
Litvish Lines
Oh King
Solomon
even fools hear
and understand your
vineyard hymns, but my song
of all songs is sung in praise
of the potato, the banquet
of my lost shtetl. The potato:
by far the shyest of all vegetables.
The apple, pear, and cherry tree never hide
their blossoms from anyone’s eye. Shamelessly, they
savor each ray of sunlight, their flowers seducing
the bees like young harlots in the street. But the potato,
a Litvak at heart, is studying deep in the earth,
trying to learn the secret of existence. Yes,
a single potato contains more secrets
than all the stars. Even the wisest man
understands only the tiniest
eye. If the songs of drunkenness
wait in the vineyard, then the
potato holds the taste
of my lost shtetls:
Michaleshik,
Svintsian,
Svir.
דאָס ליד פון אַ ליטװאַק
שלמה
:המלך
לידער פון די
וויינגערטנער קען דאָך
אַפילו אַ פּתי
דערהערן. אָ, איך זינג דאָס
געזאַנג פון אַלע געזאַנגען
צו דער בולבע, צו דעם יום-טוב פון
מיין געוועזן שטעטעלע. די בולבע
איז פון אַלע פרוכטן דאָס שעמעוודיקסטע
פרוכט. פון קיין אויג ניט פאַרבאָרגן, בליען עפּל,
קאַרשן, באַרן, לאָזן זיך אָן בושה פון יעדער
שטראַל פאַרזוכן. בלומען װי גאַסנמײדלעך קען איטלעך
בין פאַרנאַרן. די בולבע, װי אַ ליטוואַק, לערנט
טיף דעם סוד פון ווערן, אונטער דער ערד. יע, אַז
פאַראַן מער סודות אין אַ בולבע, װי אין
,אַלע שטערן, ווייסט דאָס מינדסטע קערנדל
דער גרעסטער חכם אויף דער ערד. אויב
אין וויינגערטנער זיינען פאַראַן
שיכורלעכע לידער איז
דערפאַר אין בולבעס דאָ
דער טעם פון מיינע
,שטעטעלעך: סוויר
,מיכאַלישעק
.סווינציאַן
On My Street in New York
Long
ago
this ancient
building, weary
of standing, laid down
its own death sentence and
got to work dismantling
its own bricks. Autumn. The wind tears
the trees’ garments as a mourning rite.
Hunched, heavy-laden schlepers look for luck
on beds of concrete in crumbling warehouses.
The laundry hangs like burial shrouds, the clotheslines
twist and sway like enchanted snakes. Through iron and dream,
heaven and steel, the city hauls itself upward. Evening.
A penny-harlot, a pauper’s plaything, is turned to pure gold
by the sunset. My fingers grow gray with my longing. On my street,
even God dies of this endless loneliness. Caught in a spiderweb,
a butterfly gives her last confession, the vidui of my sonnets.
אויף מיין ניו-יאָרקער גאַס
-אור
אַלטע
,מויערן
מיד פון שטייען
דאָ דורות האָבן
אליין צום טויט זיך פאַר
משפּט, מיען זיך אליין
.די ציגל צו צעװאַרפן. האַרבסט
.דער ווינט רייסט אויף די ביימער קריעה
געבויגענע שלעפּער זוכן מזל
אויף שטיינערנע געלעגערס, אין פאַרלאָזטע
,חורבות. ווייס גרעט דערמאָנט אין תכריכים. גרעט-שטריק
ציען זיך װי צױבער-שלאַנגען. די שטאָט קלעטערט דורך
אייזן און חלום, הימל און שטאָל. אָוונט. אַ זונה
אַ קהלשע ליאלקע, אַ בעטלערישע פּרוטה, ווערט זי
אין בין השמשות אינגאַנצן גאָלד. פון בענקשאַפט ווערן מיינע
.פינגער גרוי. אַפילו גאָט, אויף מיין גאַס, שטאַרבט פון אייביקן עלנט
.אַ פלאַטערל, אין שפּינוועבס געפאַנגען, זאָגט ווידוי מיינע לידער
Little Room (an unfinished sonnet)
And if no piece of chronicle we prove,
We’ll build in sonnets little rooms
– John Donne, “The Canonization”
This three-footed table, like a beggar leaning on crutches,
is a poem from among my poems. Across the street,
stars squat in an abandoned hovel, spend the night
in a harlot’s vermin-infested bed. A man
is searching the garbage for something to eat,
something with the taste of marzipan.
אַ צימערל
מיין דריי-פיסיקער טיש, װי אַ הינקענדיקער בעטלער אויף
,קוליעס איז אַ ליד פון מיינע לידער. קעגנאיבער
אין אַ פַארלָאזטער חורבה ווַאלגערן זיך שטערן אין
.די שּפַארעס פון אַ זונהס װַאנציקער בעט
א מענטש ביי אַ מיסט-פעסל, זוכט אַ מאכל
מיט טעם פון מַארציּפַאנעס
Menke Katz (1906–1991) published prolifically in both Yiddish and English and was a founding editor of the literary journals Mir and Bitterroot. Born in Lithuania, Katz lost much of his family and community in the first and second world wars and emigrated to New York as a teenager. The poems which appear in this issue were written in the Catskill Mountains shortly before Katz’s death, in a poetic form of his own invention which he called “the triangular sonnet.”
Jacob Romm is a Ph.D. student in Comparative Literature and Early Modern studies at Yale University, and a translator of French, Yiddish, and Hebrew. His work can be found in Asymptote, ANMLY, Inventory, Ancient Exchanges, and elsewhere, and he prints letterpress chapbooks, broadsides, and ephemera at Letter and Spirit Press. Jacob’s translations of Menke Katz are supported by the Yiddish Book Center Translation Fellowship.
These four poems are included in Issue 11 of Circumference.
Issue 11 • Summer 2023 © 2023 CIRCUMFERENCE, Inc.
